Ayetlerin farklı anlamlara gelebilmesiyle oluşan ihtilaf. Misal-6

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنْصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

   Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları şeytanın işinden birer pisliktir. Bunlardan kaçının ki, kurtuluşa eresiniz. (Maide 90)

   İhtilafın olduğu bir diğer konu da; kolonyanın kullanılıp kullanılamayacağı ve kendisine kolonya bulaşmış bir elbise ile namazın kılınıp kılınamayacağı meselesidir. İ. Azam ve İ. Yusuf’a göre; kolonya kullanmak caiz olup, üzerine kolonya dökülmüş bir elbise ile namaz kılınabilir. İ. Muhammed ve diğer üç mezhebe göre ise; kolonya kullanmak caiz olmayıp, üzerine kolonya bulaşmış bir elbise ile namaz kılınamaz.

   Yine bu ihtilaf, fıkıh ilminden habersiz olanları şaşırtmakta, bir kısmını ise şüpheye düşürmektedir. Bu şaşkınlığın ve şüphenin sorumlusu ise kişinin kendisidir. Yani suçlu odur. Eğer vaktinin bir kısmını dini ilimlerin tahsiline ayırsaydı, bu şüpheye düşmeyecek ve vesveseye mağlup olmayacaktı. Zira şimdi göreceksiniz ki, ihtilafın sebebi izah edildiğinde ve anlaşıldığında, bu konuda hiçbir şüphe ve vesvese kalmayacaktır.

   Allah-u Teâlâ, Mâide suresi 90. ayette; “Ey iman edenler! Şarap, kumar, dikili taşlar ve fal okları şeytanın işinden birer pisliktir. Bunlardan kaçının ki, kurtuluşa eresiniz” buyurarak, içkinin bir pislik olduğunu bildirmiştir. Malumdur ki namazda, necasetten taharet farzdır. Yani kişinin elbisesi ve namaz kıldığı yer temiz olmalıdır. Necis bir elbise ile namaz kılınamaz. 
Şimdi gelelim ihtilafın sebebine:

   Mealde ‘şarap’ diye çevirdiğimiz kelimenin Arapçası ‘hamr’dır. Allah-u Teâlâ, ayet-i kerimede ‘hamr’ın pis olduğunu beyan buyurmuştur. Ayetin hükmü açık olduğundan dolayı ‘hamr’ın pisliğinde ihtilaf yoktur. Dört mezhebe göre de ‘hamr’ pistir. İhtilaf; hamrın ne olduğundadır. Zira ayette hamrın ne olduğu açıkça belirtilmemiş ve mutlak bırakılmıştır.

   İ. Azam ve İ. Yusuf’ göre hamr; sadece üzümden yapılan ve pişirilmeden bekletilmesiyle keskinleşip köpük atan sarhoş edicinin adıdır. Diğer sarhoş edicilere hamr değil, ‘nabiz’ denilir. Nabizi içmek, hamrı içmek gibi haramdır. Ancak nabiz pis değildir. Pis olan; sadece üzümden yapılan sarhoş edicidir. Dolayısıyla nabiz kısmından yapılan bir sarhoş edici kişinin elbisesine bulaşsa, nabiz pis olmadığı için namaza mani değildir. Namaza mani olan hamrın elbiseye bulaşmasıdır. Kolonya ise hamrdan değil, nabizden yapılmaktadır. İçmek haramdır, ancak pis değildir. Kullanmak caiz olup, elbiseye bulaşması namaza mani olmaz.

   İ. Muhammed ve üç mezhep imamına göre ise hamr: her sarhoş edicinin adıdır. Dolayısıyla bütün sarhoş ediciler pistir ve namaza manidir. Kolonyadaki alkol de sarhoş edicidir ve hamrdır. O halde onu kullanmak caiz olmayıp, bulaştığı elbise ile namaz kılınamaz.

   Bir daha özetlersek: İ. Azam ve İ. Yusuf’a göre kolonya namaza mani değildir. Çünkü kolonyadaki alkol üzümden yapılmamaktadır. Yani hamr değil, nabizdir. Nabiz ise, temizdir. İ. Muhammed ve üç imama göre ise kolonya namaza manidir. Çünkü bunlara göre her sarhoşluk veren hamrdır ve hamr da ayetin beyanıyla pistir. Necasetten taharet ise namazın bir farzıdır.
Görüldüğü gibi ihtilaf, hamrın manası hakkında olup, “hamrın temiz mi, yoksa pis mi?” olduğu hakkında değildir. Zira ayette geçen “hamr pistir” ifadesi, ictihada mahal bırakmamaktadır. İctihad, hükmü açıkça bildirilen konularda olmaz. Ayet ise hamrın pis olduğunu açıkça bildirmiştir. Açık olmayan; hamrın ne olduğudur.

   İşte ‘hamr’ kelimesinin manası hakkındaki ihtilaf sebebiyle farklı hükümler çıkmıştır. “Din birdir, hüküm de bir olmalı” demek ise, ‘hamr’ kelimesinin bu derin manasını ve her iki hükmü de içinde cem ettiğini bilmemekten ötürüdür.

   “Biz hangi görüşle amel edeceğiz?” denilecek olursa, ona da şöyle cevap verilir: “Ruhsatı tercih ederek kolonya kullanılabilir ve kolonyanın bulaştığı bir elbise ile namaz kılınabilirse de, takva ve azimet ile amel edip kullanmamak daha evladır. Kullananlar ise en azından, namazdan önce kolonya sürdükleri uzuvları yıkayarak takvayı tercih edebilirler.”