Binekte namaz kılınabilir mi?
Sorunun cevabına geçmeden önce şunu belirtelim: Burada “binek” diyerek kastedilen, eskiden at ve deve gibi hayvanlardı. Bugün ise araba, otobüs, tren ve vapur gibi taşıtlardır. Bunların hükümleri aynıdır.
Seferde dahi olsa, kişi zaruret olmaksızın farz namazını binek üzerinde kılamaz. Çünkü farz namazların vakitleri bellidir. O vakitlerde biraz durup namazı kılmak zor değildir. Sadece bazı zaruretler sebebiyle farz namaz binekte kılınabilir. Bu zaruretler şunlardır: Yerin çamur olması; bineğin -otobüs veya tren gibi bir taşıt olması hâlinde- durmasının kendi elinde olmaması; binekten inip namazını kılacak olursa, yol arkadaşlarının kendisini beklememesi ve arkadaşlarından uzak kalma tehlikesinin olması; hırsız, düşman veya yırtıcı bir hayvanın saldırısından korkulması vb. şeyler. Bu durumlarda binekte farz namaz kılınabilir.
Buna göre, namaz vakitlerinde durmayan bir otobüste yolcu olan şahıs, koltuğunda ima ile namazını kılabilir. İma ederken de ön koltuğa secde etmesi gerekmez. Rükû için biraz, secde için biraz daha eğilmesi kâfidir. Ancak yolcu işin fetvasından önce takvasını denemeli ve şoförü güzellikle ikna etmeye çalışmalıdır. Gerekirse diğer yolculardan da destek aramalı ve namaz için mola verilmesine çalışmalıdır.
Eğer kişi, özür sebebiyle namazı binekte kılacak ise kıbleye dönme şartı düşer. Bu kişi gücü yettiği yöne dönerek namazını kılar.
Deniz kenarında veya ortasında bağlı bulunan bir gemi, çalkalanmamakta ise yer hükmündedir. İçinde ayakta olarak farz namaz kılınabilir. Fakat çalkalanıyor ise binek hükmündedir. Zaruret olmaksızın onda farz namaz kılınamaz. Ondan inmeli ve farz namazı yerde kılmalıdır. –İstanbul’da şu hadiseye çok şahit olduk: İş dönüşü akşam namazına rastlayan çalışanlar, vapur ile karşı yakaya geçerken akşam namazını vapurda kılmaktadırlar. Hâlbuki vapurdan inildiğinde akşam namazını kılacak kadar bir zaman kalmaktadır. Bu kişilerin, akşam namazını vapurdan indiklerinde kılmaları gerekirken “Binekte farz namaz kılmanın” fıkhi yönünü bilmediklerinden namazlarını vapurda kılmaktadırlar. Kıldıkları bu namaz ise caiz değildir.
Buraya kadar anlattıklarımız farz namazlar hakkındadır. Nafile namazlara gelince, seferde iken binekte nafile kılmak ittifakla caizdir. Kişinin nafile kılarken sırf dilini koruması ve kendisini vesvese ve kötü duygulardan muhafaza etmesi bile büyük bir kazançtır.
Şehir içinde, binekte nafile kılmaya gelince, İmam Yusuf’a göre caizdir. İmam Muhammed bunun caiz olmakla birlikte mekruh olduğunu söyler. İmam Azam Hazretleri'ne göre ise, seferî olmayanların binek üzerinde nafile kılması caiz değildir.
